Araştırma verileriniz FAIR olsun.

Türkçe rehber, otomatik değerlendirme ve uygulama şablonları — akademisyenler, kütüphaneciler ve veri yöneticileri için.

Verinizi değerlendirin →Prensipleri keşfedin

Prensipler

Dört harfin tamamı, tek yerde.

Her prensibe tıklayın — açıklamayı, alt kriterleri ve uygulama ipuçlarını okuyun. 15 alt kriter ile uluslararası standart.

Findable
Bulunabilirlik

Hem insanlar hem makineler verinizi bulabilmeli. Kalıcı bir tanımlayıcı (DOI), zengin meta veri ve aranabilir bir dizin şarttır. Veri bulunamazsa, hiç var olmamış demektir.

15 ALT KRİTERDEN İLGİLİ OLANLAR
  • F1Veriye küresel olarak benzersiz, kalıcı tanımlayıcı atanır (DOI, Handle).
  • F2Veri zengin meta veri ile betimlenir.
  • F3Meta veri, verinin tanımlayıcısını açıkça içerir.
  • F4Meta veri aranabilir bir kaynakta dizinlenir.
YanılgıFAIR ≠ Açık veri

FAIR olmak, herkese açık olmak demek değildir

  • Erişim kısıtlamaları olabilir (KVKK, ticari sır, hasta verisi).
  • Açık olmak FAIR olmayı, FAIR olmak da açık olmayı gerektirmez.
  • Sadece dosya yüklemek yeterli değildir — meta veri ve kalıcı tanımlayıcı şarttır.
DoğruFAIR demek

Makinelerin de okuyabildiği, iyi betimlenmiş veri

  • Kalıcı tanımlayıcı (DOI) ve zengin, kontrollü meta veri.
  • Standart protokoller (HTTPS, REST API), gerektiğinde kimlik doğrulama.
  • Açık lisans (CC0, CC BY), köken bilgisi ve topluluk standartları.

Neden FAIR?

Açık bilim için somut kazanım.

Horizon Europe ve TÜBİTAK dahil büyük fon sağlayıcıları artık veri yönetim planı talep ediyor.

AB · 2018 raporu
€10.2milyar

FAIR olmayan araştırma verileri nedeniyle Avrupa'da kaybedilen yıllık ekonomik değer.

Atıf etkisi
+25%

FAIR ile yayımlanan makaleler ortalama olarak daha fazla atıf alır.

Zaman maliyeti
5–10%

Proje başında planlandığında getirdiği toplam ek süre yükü.

ORCID benimseme
22M+

Küresel olarak kayıtlı araştırmacı kalıcı kimliği.

Veri deposu
3.800+

re3data.org dizininde listelenen kayıtlı veri havuzu.

Fon zorunluluğu · 2026
94%

Avrupa fon sağlayıcıları artık veri yönetim planı (VYP) talep ediyor — Horizon Europe, ERC ve AB ulusal ajansları dahil.

Veri depoları

Veriniz nereye gitsin?

Boyut, DOI, versiyon ve maliyet bir bakışta.

DepoTipBoyut limitiDOIVersiyonMaliyetTürkçe
Zenodo
CERN · Avrupa Komisyonu
Genel amaçlı50 GB✓✓Ücretsiz–
APERTATR
TÜBİTAK ULAKBİM
UlusalDeğişken✓✓Ücretsiz✓
Figshare
Digital Science
Genel amaçlı20 GB✓✓Ücretsiz–
Dryad
Dergi entegrasyonu
KüratörlüSınırsız✓–$120–
GenBank
NCBI · NIH
Alan-özelSınırsız✓✓Ücretsiz–
PANGAEA
Yer ve çevre bilimleri
Alan-özelSınırsız✓✓Ücretsiz–

Otomatik değerlendirme

Veri setiniz ne kadar FAIR?

DOI girin, F-UJI motoru 16 metrik üzerinden saniyeler içinde puanlasın.

DOI girin, saniyeler içinde puan alın.

Sonuç olarak harf bazlı puanlar, eksik kriterler ve düzeltme rehberi alacaksınız. JSON-LD, DataCite XML ve PDF formatlarında dışa aktarın.

Ortalama süre: 8–12 saniye · F-UJI v3.2 · 16 alt kriter

doi:10.5281/zenodo.7654321
Örnek değerlendirme
62.5%
Toplam FAIR puanı
F
80%
A
60%
I
40%
R
70%

Tarihçe

2014'ten bugüne FAIR.

  1. 2014

    Lorentz Çalıştayı

    "Jointly designing a data fairport" çalıştayında kavram doğdu.

  2. 2016

    Scientific Data yayını

    Wilkinson ve ekibi 15 alt kriterli rehber ilkeleri yayımladı.

  3. 2017

    GO FAIR girişimi

    Almanya, Hollanda ve Fransa öncülüğünde uygulama topluluğu.

  4. 2020

    Sorbonne Deklarasyonu

    Dünya üniversiteleri FAIR'e bağlılıklarını ilan etti.

  5. 2023

    TÜBİTAK APERTA

    Türkiye'nin ulusal FAIR uyumlu deposu yaygınlaştı.

  6. 2026

    fairveri.com

    Türkçe rehber, otomatik değerlendirme ve eğitim platformu.

Bugün başlayın. Yarınki araştırmanız için.

Değerlendirmeyi başlat →